Một toà nhà có mấy hố bơm: phân biệt và chọn máy cho từng hố

Khi nói “bơm tầng hầm”, người ta thường nghĩ tới một cái hố. Thực tế một toà nhà có nhiều hố bơm khác nhau, nhận những loại nước khác nhau, và mỗi hố cần được kiểm điều kiện chọn máy riêng. Chọn máy không phù hợp với loại nước và điều kiện của từng hố có thể gây tắc nghẽn, mài mòn hoặc không đáp ứng lưu lượng cần thiết.

Năm loại hố thường gặp

Hố	Nhận nước gì	Đặc điểm nước
Hố nước thải sinh hoạt	Từ khu vệ sinh, bếp căn hộ	Có rác, có giẻ, có giấy
Hố nước mưa và nước rửa sàn hầm	Mưa hắt, nước rửa, nước xe mang vào	Có cát, có dầu mỡ xe
Hố thang máy	Nước thấm, nước rò	Lượng nước và mức cho phép cần xác định theo công trình
Hố sau bể tách mỡ	Nước bếp đã tách mỡ	Còn dầu mỡ, nhiệt độ cao hơn
Hố thoát nước chữa cháy	Nước xả khi thử hoặc khi có sự cố	Lượng lớn, đột ngột, tương đối sạch

Nhìn cột phải thì thấy ngay: năm loại nước này khác nhau về rác, về cát, về dầu mỡ và về nhiệt độ. Không thể mặc định một model phù hợp cả năm; có thể dùng chung model nếu từng điều kiện đều được kiểm chứng.

⚠️ Điều kiện dừng

Đừng đấu chung nhiều nguồn nước khác loại vào một hố chỉ để tiết kiệm một bộ bơm. Nước thải sinh hoạt đổ chung với nước mưa hầm làm hố lúc nào cũng có rác và cát cùng lúc — điều kiện cần đánh giá đồng thời khả năng xử lý rác và mức độ mài mòn. Nếu thiết kế cho phép dùng chung, cần kiểm đồng thời toàn bộ thành phần nước, nhiệt độ, vật rắn, lưu lượng và tuyến xả; không chỉ chọn theo một yếu tố được coi là khó nhất.

Chọn kiểu máy theo từng hố

Hố	Kiểu máy thường dùng	Lý do
Nước thải sinh hoạt	Cánh xoáy hoặc có dao cắt	Rác sợi và giấy
Nước mưa, rửa sàn	Chịu cát, cánh hở hoặc cánh xoáy	Cát mài mòn
Hố thang máy	Model đáp ứng Q–H, mức nước và không gian theo thiết kế	Kiểm độ ngập tối thiểu và yêu cầu an toàn thang
Sau bể tách mỡ	Vật liệu và phớt chịu dầu mỡ	Mỡ bám và nhiệt
Thoát nước chữa cháy	Lưu lượng lớn, chạy ngắn	Đợt nước lớn đột ngột

Với hố thang máy, cần đối chiếu kích thước hố, mức nước cho phép và yêu cầu của đơn vị thiết kế thang máy. Chọn bơm theo lưu lượng thực tế, mức nước vận hành tối thiểu và không gian lắp đặt; không suy ra cỡ máy chỉ từ tên hố.

Những gì cần biết cho mỗi hố trước khi chọn máy

1. Kích thước hố và độ sâu nước khi vận hành.
2. Lưu lượng vào trung bình và lúc cao điểm.
3. Mức nước cao nhất và thấp nhất cho phép.
4. Chênh cao từ hố lên tới điểm xả ra ngoài.
5. Loại nước và loại rác thực tế.
6. Cách đưa máy lên khi sửa: ray dẫn hướng hay tháo ống.
7. Có cần máy dự phòng không — phụ thuộc hậu quả khi hố đầy.
8. Nguồn điện và vị trí tủ.

Mục 7 khác nhau rõ giữa các hố: hố nước thải sinh hoạt đầy thì trào ra hầm, còn hố thang máy đầy thì ảnh hưởng tới thiết bị thang — hai mức hậu quả rất khác nhau.

Để chuyển số liệu khảo sát thành yêu cầu chọn máy, xem cách tính lưu lượng bơm chìm nước thải và kiểm cột áp thực tế. Cần tính cho từng hố; không lấy Qmax và Hmax trên nhãn làm một điểm làm việc.

Dự phòng: hố nào cần hai máy

Hố	Có nên hai máy
Nước thải sinh hoạt	Nên, vì không thể dừng
Nước mưa hầm	Nên nếu hầm dễ ngập
Hố thang máy	Theo thiết kế, hậu quả ngập và phương án ứng phó; cần kiểm cảnh báo mức cao
Sau bể tách mỡ	Nên nếu bếp hoạt động liên tục
Thoát nước chữa cháy	Theo yêu cầu của hồ sơ phòng cháy

Nguyên tắc chung: hố nào mà đầy sẽ gây hậu quả ngay và không có phương án tạm thì nên có hai máy chạy luân phiên.

Những nhầm lẫn hay gặp trong tầng hầm

• Dùng máy nước sạch cho hố nước thải có rác.
• Dùng một cỡ máy giống nhau cho mọi hố cho tiện mua.
• Đặt máy lớn trong hố nông, máy không ngập đủ.
• Không có phương án nâng và tháo lắp an toàn để bảo trì; ray dẫn hướng là một giải pháp tùy cấu hình.
• Tủ điện đặt thấp, ngập cùng lúc với hầm.
• Không có cảnh báo mức cao báo lên phòng quản lý.

Hai mục cuối là hai mục làm sự cố nhỏ thành sự cố lớn: khi hố đầy mà không ai biết, và khi tủ điện ngập thì cả cụm bơm ngừng.

Ví dụ có ghi rõ giả định

Giả định: một toà nhà có ba hố bơm ở tầng hầm, ban quản lý mua cùng một model cho cả ba để tiện dự trữ phụ tùng, và hố nhận nước thải khu vệ sinh hay phải kéo máy lên gỡ rác.

Cách đọc: mua cùng model tiện cho kho nhưng không tính tới việc ba hố nhận ba loại nước. Hố nước thải sinh hoạt có rác sợi và giấy — loại rác mà máy chọn theo tiêu chí chung thường không xử lý được. Cần kiểm loại rác, tắc nghẽn ở đầu hút/đường xả, điểm làm việc và điều khiển trước khi quyết định thay model. Hai hố còn lại cũng cần được kiểm, không mặc định model hiện tại đã phù hợp. Tình huống là giả định để minh hoạ, không phải trường hợp của công trình bạn.

Bảng ghi hồ sơ nên lập cho toà nhà

Cột	Nội dung
Tên hố	Theo sơ đồ toà nhà
Vị trí	Tầng, khu
Loại nước	Mô tả ngắn
Số máy	Một hay hai, có luân phiên không
Model và nhãn máy	Ảnh nhãn
Mức đặt phao	Chạy, dừng, báo động
Cách đưa máy lên	Ray hay tháo ống
Ngày lắp và lần bảo trì gần nhất	Ngày

Bảng này dán trong phòng kỹ thuật là tài liệu mà mọi ca trực đều dùng được, và nó giúp người mới bàn giao không phải dò lại từ đầu.

Câu hỏi hay gặp

Có thể dùng chung một tủ điện cho nhiều hố không? Được, nhưng mỗi hố nên có mạch riêng, bảo vệ riêng và tín hiệu mức riêng, để sự cố một hố không làm ngừng các hố khác.

Hố thang máy có bắt buộc phải có bơm không? Yêu cầu tuỳ theo thiết kế và quy định áp dụng cho công trình. Điều chắc chắn là nước không được đọng lâu dưới đáy hố thang.

Máy dùng cho hố nào cũng cần ray dẫn hướng à? Phương án phụ thuộc thiết kế và model. Ray dẫn hướng, khớp nối và thiết bị nâng phù hợp có thể giúp đưa máy lên từ bên ngoài. Không tự xuống hố; công việc trong không gian hạn chế cần quy trình và người được đào tạo.

Bao lâu kiểm một lần? Theo hướng dẫn model, số giờ chạy, cặn bám và mức rủi ro của từng công trình. Hố thang máy cần phối hợp đơn vị bảo trì thang; không mặc định được kiểm thưa hơn các hố khác.

Cần hỗ trợ

Gửi: sơ đồ hoặc danh sách các hố bơm của toà nhà, ảnh từng hố, loại nước mỗi hố nhận, kích thước và độ sâu, chênh cao tới điểm xả, nhãn máy đang dùng, ảnh tủ điện. Bộ phận kỹ thuật lập bảng đối chiếu và chỉ ra hố nào đang dùng máy chưa phù hợp.

Xem dải máy tại bơm chìm nước thải và bơm cắt rác Perotac.

Liên hệ: Hiếu — 0976554969 (gọi hoặc Zalo cùng số). Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Trung Kiên.